• Δημήτρης Γούπιος

«Ὦ Ελλάς, ἡρώων χώρα...»

Τις τελευταίες μέρες έχει ανακύψει ένα θέμα ιστορικής φύσεως στους κόλπους της ελληνικής κοινωνίας. Η Επιτροπή "Ελλάδα 2021" αναδημοσίευσε στους επίσημους λογαριασμούς της ένα απόσπασμα από άρθρο του καθηγητή Αριστείδη Χατζή στο οποίο χαρακτηρίζει τον Καποδίστρια "δικτάτορα". Το ίδιο το γεγονός αλλά και οι αντιδράσεις για αυτό μου γεννούν διάφορες σκέψεις, σκέψεις που θα ήθελα να μοιραστώ.


Πηγή εικόνας: www.pronews.gr

Πρώτα πρώτα, ο Καποδίστριας ήταν, είναι και θα είναι στη μνήμη όλων των Ελλήνων μια προσωπικότητα στην οποία το Έθνος μας οφείλει απεριόριστη ευγνωμοσύνη. Έκανε την Ελλάδα κράτος. Προσπάθησε να τα βάλει με τις φατρίες, τις μεγάλες οικογένειες που ένιωσαν να απειλείται η εξουσία τους. Έζησε σαν απλός πολίτης δίνοντας το μισθό του για τον αγώνα της (ανα)συγκρότησης και επέδειξε μiα ανιδιοτέλεια που λίγα πολιτικά πρόσωπα (ίσως και κανένα από τότε) έχουν επιδείξει. Τον λένε και "Άγιο της Πολιτικής". Πολλοί θεωρούν ότι 2 ακόμη χρόνια διακυβέρνησής του θα έφερναν την Ελλάδα δεκαετίες μπροστά από το σήμερα. Στο ερώτημα "τι έκανε;" αντιδιαστέλλεται το ερώτημα "πώς το πέτυχε;".


Όλοι γνωρίζουμε ότι συγκέντρωσε την πλειονότητα των εξουσιών στο πρόσωπό του και ότι σε συνδυασμό με τον αυστηρό του χαρακτήρα η διακυβέρνηση από μέρους του ήταν αυταρχική σε βαθμό να κλείσει αντιπολιτευτικές εφημερίδες. Τέτοιες ενέργειες στο σήμερα δίχως δεύτερη σκέψη ο καθένας τις θεωρεί προϊόν δικτατορικής διακυβέρνησης και τις αποδοκιμάζει. Τότε, όμως, ο τρόπος αυτός διακυβέρνησης ήταν αναγκαίος για την επίτευξη της δημιουργίας ενός κράτους από το μηδέν.


Βέβαια, μπορούμε να πούμε, ότι ο όρος "δικτάτορας" είναι αρκετά αναχρονιστικός σε σχέση με την εποχή εκείνη και ένας πιο αντιπροσωπευτικός όρος θα ήταν αυτός του "δεσπότη" και εν προκειμένω κατά την ταπεινή μου άποψη του "πεφωτισμένου δεσπότη". Έστω, όμως, ότι δεχόμαστε τον όρο "δικτάτορας". Ο Καποδίστριας κυβέρνησε σαν δικτάτορας, αλλά δεν ήταν δικτάτορας. Και αυτό το αποδεικνύει η καθοριστική του συμμετοχή στην διαμόρφωση του "Σχεδίου του Συντάγματος" στην Ελβετία τον Αύγουστο του 1814. Ο Καποδίστριας ήταν διορατικός και προσαρμοστικός. Η Ελλάδα χρειαζόταν τότε μία συγκεντρωτική διακυβέρνηση και της την έδωσε.


Εξάλλου, ο κάθε δικτάτορας συνηθίζει να πλουτίζει στις πλάτες του λαού και έχει πάντα μεγάλη φρουρά γιατί φοβάται και τη σκιά του. Για τον Καποδίστρια δεν ίσχυε ούτε το ένα, ούτε το άλλο. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι λέξεις "δικτάτορας'' και "Καποδίστριας" δεν είναι άτοπο να συνυπάρξουν στην ίδια πρόταση, αλλά μάλλον είναι καθόλα αναχρονιστικό και αποστειρωμένο από τις συνθήκες και τις ανάγκες της εποχής. Γιατί όμως αντέδρασε, έτσι, το μέσο εθνικό αίσθημα;


Η ελληνική κοινωνία δυστυχώς δεν είναι έτοιμη να δεχτεί αξιολογικές κρίσεις που θέτουν υπό αμφισβήτηση την αγιοποιημένη εκδοχή μορφών την Ελληνικής Ιστορίας που κατά γενική ομολογία θεωρούνται είτε ευεργέτες είτε ήρωες. Αυτό οφείλεται, κυρίως, στα μονοδιάστατα ιστορικά ερεθίσματα που προσφέρουν τα σχολικά προγράμματα σπουδών με μία τάση ηρωοποίησης προσωπικοτήτων όπως ο Κολοκοτρώνης, ο Καραϊσκάκης και άλλοι. Αν τολμήσεις να αμφισβητήσεις αυτήν την ιδέα είσαι ανθέλληνας με κρυφή ατζέντα. Ή αυτό ισχυρίζεται ο κάθε τυχαίος τουιτεράς που νομίζει πως έχει περισσότερες ιστορικές γνώσεις από έναν καθηγητή Ιστορίας... Λίγοι είναι εκείνοι που έχουν ανοίξει ένα βιβλίο ιστορίας παραπάνω από ό,τι διάβασαν στο σχολείο, αλλά όλοι έχουν γνώμη. Η ελληνική κοινωνία ακόμη ζει από τους ήρωές της και για τους ήρωές της, και θίγεται αμέσως αν πειράξεις τα τοτέμ της. Ζώντας, όμως, ήδη στην τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, η κοινωνία μας πρέπει να μάθει να είναι πιο ανοικτή σε αντίθετες (πάντοτε τεκμηριωμένες) απόψεις, ειδάλλως ο φόρος τιμής στους προγόνους μας καταντά προγονοπληξία και μετατρέπεται σε τροχοπέδη της εξέλιξής μας.


Και ενώ η Επιτροπή "Ελλάδα 2021" γνωρίζει ότι η κοινή γνώμη δεν έχει ακόμη ωριμάσει τόσο ώστε να δεχτεί μια άλλη άποψη για τα ιστορικά της τοτέμ, επιμένει σε ενέργειες εριστικές. Μετά την ατυχή επιλογή του λογοτύπου (δες εδώ), επέλεξε να αναδημοσιεύσει μία επιστημονική μεν, αμφιλεγόμενη δε θέση ενός μέλους της, απομονώνοντάς την μάλιστα από το υπόλοιπο πλαίσιο εντός του οποίου αυτή διατυπώθηκε. Η αίσθησή μου είναι ότι η Επιτροπή δεν αφουγκράζεται τον παλμό και τις προσδοκίες του ελληνικού Έθνους και προχωρά με παρωπίδες σε μία πολύ προοδευτική προσέγγιση του ζητήματος που μπορεί να είναι αξιόλογη ίσως και αναγκαία, αλλά δυσαρεστεί το κοινό αίσθημα. Όπως η ελληνική κοινωνία δυσανασχέτησε για τα χριστουγεννιάτικα φωτάκια στη Βασιλίσσης Σοφίας, γιατί περίμενε αγγέλους και γκι, έτσι και εδώ περιμένει τσολιάδες και σημαιοστολισμούς. Και για να μην καταλήξει η γιορτή για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση να θυμίζει γιορτή όπου οι παρευρισκόμενοι είναι τσακωμένοι μεταξύ τους, θα ήταν συνετό η Επιτροπή να βρει μία σωστή ισορροπία μεταξύ των προσδοκιών του κοινού λαϊκού αισθήματος και των δικών της φιλοδοξιών για μία προοδευτική προσέγγιση του ζητήματος.


Πηγή εικόνας: www.timelink.gr

Αν κάτι πρέπει να κρατήσουμε από αυτό το γεγονός αυτό είναι αφενός η ανάγκη της ελληνικής κοινωνίας να γίνει πιο δεκτική σε έναν υγιή πλουραλισμό σε ιστορικά ζητήματα, αφετέρου η ηρωοποίηση προσώπων να γίνεται μέσα από την ανάδειξη όλων των πτυχών τους και όχι μόνο των θετικών, γιατί τότε δεν είναι ηρωοποίηση, αλλά αγιοποίηση. Αυτή είναι και μία πραγματική πρόκληση που μπορεί και πρέπει να αναλάβει η Επιτροπή με προσοχή σε τυχόν ολισθήματα εθνομηδενιστικού χαρακτήρα. Γιατί η ελληνική κοινωνία έχει ανάγκη από ήρωες. Οι ήρωες του σήμερα διαμορφώνουν το αύριο, αλλά οι ήρωες του χθες διαμορφώνουν τους ήρωες του σήμερα. Είθε, λοιπόν, η Επιτροπή "Ελλάδα 2021" σε αυτήν την ενδοσκόπηση των 200 χρόνων να αναδείξει τους ήρωες του χθες με νηφαλιότητα.


2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png