• GUEST WRITER

Τι σημαίνει «καταργώ τις κοινωνικές επιστήμες» στην εκπαίδευση;

Γράφει η Δήμητρα Χατζηαγγελάκη*


Το κλίμα που έχει δημιουργηθεί το διάστημα αυτό από την επικείμενη κατάργηση των μαθημάτων των Κοινωνικών Επιστημών» από την Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, με ώθησε να γράψω το παρόν κείμενο.


Photo by DDP on Unsplash

Επί 20 και πλέον έτη διδάσκω αρχές κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών και νομικών επιστημών, το τετράπτυχο που οδηγεί τους νέους να γνωρίσουν τι εστί «πολιτεία», τι εστί «κοινωνία», πώς δημιουργείται η «πολιτική κοινότητα», και πώς η οικονομία και το δίκαιο αλληλεπιδρούν και επηρεάζουν την δημιουργία και την ανάπτυξή τους καθώς και ποιες θεωρίες έχουν διατυπωθεί με στόχο την ευημερία του ατόμου και της κοινωνίας. Θυμάμαι την πνευματική ανάταση που ένιωθαν οι μαθητές μου στο άκουσμα και στην ανάλυση των φιλοσόφων και θεωρητικών της πολιτικής και κοινωνικής επιστήμης, όπως ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Thomas Hobbes, ο John Locke και ο Jean-Jacques Rousseau και τις ωραίες συζητήσεις που κάναμε σχετικά με τα θέματα αυτά.


Κατάργηση των κοινωνικών επιστημών σημαίνει ότι δεν θα μαθαίνουμε στους νέους μας τα λόγια του Αριστοτέλη ότι «ο άνθρωπος από τη φύση του είναι πολιτικό ον» («Ηθικά Νικομάχεια») και ότι «ο άνθρωπος δεν είναι μόνο πολιτικό ον, αλλά και οικονομικό και κοινωνικό» («Ηθικά Ευδήμεια»)‧ δηλαδή μετέχει στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή. Μα αυτή η διδασκαλία συνιστά πολιτική φιλοσοφία.


Κατάργηση των κοινωνικών επιστημών σημαίνει ότι δεν θα μαθαίνουμε τους νέους μας για τον Hobbes και το περίφημο σύγγραμμά του «Λεβιάθαν», όπου δεικνύει ότι τα εγωιστικά πάθη του ανθρώπου που τον κυριαρχούν στη φυσική κατάστασή του μπορούν να εκλογικευθούν και να μετασχηματιστούν σε δικαιώματα και υποχρεώσεις χάρη στη δύναμη των θεσμών του κράτους.

Κατάργηση των κοινωνικών επιστημών σημαίνει ότι δεν θα μαθαίνουμε τους νέους μας για τον Locke, βασικό εκπρόσωπο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και τις απόψεις του για το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ ανθρώπων και ανώτατης αρχής, το δικαίωμα αντίδρασης στην τυχούσα παραβίασή του από αυτήν και ότι στην «πολιτική κοινότητα» επικρατούν οι δημοκρατικές αρχές και η αρχή της πλειοψηφίας.


Κατάργηση των κοινωνικών επιστημών σημαίνει ότι δεν θα μαθαίνουμε τους νέους μας για τον Rousseau που μας φωτίζει με την έννοια της «γενικής θέλησης» (“la volonté générale”), που εκφράζεται μέσα από το κοινωνικό συμβόλαιο που συνάπτουν οι άνθρωποι με την ανώτατη αρχή, έχει ηθικό χαρακτήρα που θεμελιώνεται στη συνείδηση της ενότητας και του κοινού συμφέροντος των πολιτών, αποτελεί δε το ουσιαστικό στοιχείο για τη δημιουργία μιας αρμονικής κοινωνίας.


Κατάργηση των κοινωνικών επιστημών σημαίνει ότι δεν θα μαθαίνουμε στους νέους μας για τον Αριστοτέλη και τον Ξενοφώντα σχετικά με τη συμβολή τους στην οικονομική σκέψη, τον A. Smith, «ιδεολογικό πατέρα» του οικονομικού φιλελευθερισμού, το έργο του οποίου αποτελεί ύμνο στην ατομική πρωτοβουλία, την ελεύθερη επιχείρηση και την επιδίωξη κέρδους, συστήνοντας ταυτόχρονα την κρατική παρέμβαση στους τομείς της δικαιοσύνης και της ασφάλειας. Τον Κ. Marx, το «Κεφάλαιο» του οποίου έχει συμβάλει στην ανάπτυξη των κοινωνικών και οικονομικών επιστημών, μέσα από την κριτική που ασκεί στο καπιταλιστικό σύστημα, τη θεωρία του για την πάλη των τάξεων που συντελεί στην εξέλιξη της ιστορίας, τις έννοιες ταξική συνείδηση, υπεραξία της εργασίας, εποικοδόμημα και υλική βάση της κοινωνίας. Τον J. M. Keynes που τονίζει ότι οι καπιταλιστικές οικονομίες χρειάζεται να ξεπεράσουν την ανεργία και να προσεγγίσουν την πλήρη απασχόληση του εργατικού δυναμικού μέσω της κρατικής παρέμβασης στον μηχανισμό της ελεύθερης αγοράς. Τη θεωρία αυτή υιοθέτησε ο Ρούσβελτ το 1933 με το New Deal (Νέα Συμφωνία) και αντιμετώπισε σε μεγάλο βαθμό τις επιπτώσεις από την κρίση του 1929 στις ΗΠΑ.


Κατάργηση των κοινωνικών επιστημών σημαίνει ότι δεν θα μαθαίνουμε στους νέους μας για το τι εστί «μακιαβελισμός» και παράλληλα ποια είναι τα χαρακτηριστικά των πολιτικών ιδεολογιών, φιλελευθερισμός, σοσιαλισμός, συντηρητισμός, αναρχισμός, φασισμός, κοινοτισμός, πολιτική οικολογία/περιβαλλοντισμός και θρησκευτικός φονταμενταλισμός.

Κατάργηση των κοινωνικών επιστημών σημαίνει ότι δεν θα μαθαίνουμε στους νέους μας για τις διαφορετικές θεωρίες που έχουν αναπτυχθεί σχετικά με το πώς λειτουργεί η κοινωνία. Ενδεικτικά αναφέρουμε τη Σχολή του Λειτουργισμού (Α. Conte, E. Durkeim) που προσεγγίζει την κοινωνία ως σύστημα θεσμών και σχέσεων δίνοντας έμφαση στις λειτουργίες που επιτελούν και τη Σχολή της Συμβολικής Αλληλεπίδρασης, που βλέπει την κοινωνία ως μία διαρκή κοινωνική διαδικασία της συνάντησης του ανθρώπου με τους άλλους ανθρώπους και τους τρόπους με τους οποίους δημιουργούνται οι κοινωνικές σχέσεις. Τον M. Weber με τις έννοιες γραφειοκρατία, αξιολογική ουδετερότητα, ιδεότυπο και τους τρεις τύπους νομιμοποίησης της εξουσίας.


Κατάργηση των κοινωνικών επιστημών σημαίνει ότι δεν θα μαθαίνουμε στους νέους μας για τον S. Freud και τη θεωρία της προσωπικότητας που αφορά τα ψυχοσεξουαλικά στάδια ανάπτυξης και την ανάπτυξη του κοινωνικού εαυτού και για C.L. Strauss και τη θεμελίωση του στρουκτουραλισμού.


Τι εστί «κοινωνικός θεσμός» και «κοινωνικός ρόλος», αλλά και τι σημαίνει κοινωνικές ανισότητες, κοινωνική διαστρωμάτωση, κοινωνική τάξη, κοινωνική κινητικότητα καθώς και κοινωνική τροχιά. Τι εστί κοινωνικοποίηση/κοινωνικός έλεγχος, παραβατικότητα/εγκληματικότητα, στερεότυπα/προκαταλήψεις, μετανάστευση/ ρατσισμός, πόλεμος/τρομοκρατία που τόσο ταλανίζουν τις σύγχρονες κοινωνίες, εργασία/ ανεργία, οικογένεια και εκπαίδευση.


Οι νέοι μας σήμερα δεν θα μάθουν τις βασικές αρχές της λαϊκής κυριαρχίας, του κοινωνικού κράτους και του κράτους δικαίου.


Επιτέλους πρέπει να αναρωτηθούμε τι είδους κοινωνία και τι είδους πολίτες θέλουμε να δημιουργήσουμε. Στην αρχαιότητα ο όρος «πολίτης» αποτελούσε αξίωμα, σήμερα αντίθετα παρατηρείται μία έκλειψη της σημασιολογικής του βαρύτητας. Θέλουμε η κοινωνία μας να απαρτίζεται από «πολίτες» με παιδεία και γνώση ή από απαίδευτους «α- πολίτες»;



*Η κ.Χατζηαγγελάκη είναι Διδάκτωρ Διοίκησης και Ηγεσίας της Εκπαίδευσης, M.Sc., Πολιτικός Επιστήμων, Καθηγήτρια Πολιτικών και Οικονομικών Επιστήμων και Φιλόλογος Γαλλικής Γλώσσας.

2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png