• ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΟΥΝΑΚΗΣ

Όπως το έκανε η Κούβα - ή, 61 χρόνια επανάστασης και ελπίδας

«Αν επιζήσω, θα ξοδέψω ολόκληρη τη ζωή μου

στην πόρτα ενός φούρνου

επιβλέποντας μη τυχόν και αρνηθούν σε κανέναν το ψωμί,

καθώς και για να δώσω ένα μάθημα φιλανθρωπίας,

ειδικά σε αυτούς που δεν έφεραν το αλεύρι»*


Μπορεί να έχουν περάσει εξήντα και ένα έτη από την ολοκλήρωση του ένοπλου αγώνα για την ελευθερία και την αξιοπρέπεια στο μεγαλύτερο νησί της Καραϊβικής θάλασσας, ωστόσο το μήνυμα της Κουβανέζικης επανάστασης παραμένει ακόμα επίκαιρο - ίσως πιο επίκαιρο και από τότε. Μισό αιώνα και πλέον αργότερα, το πολιτικό αυτό γεγονός μας υπενθυμίζει πως νομοτελειακά η ιστορία κυλάει προς μία κατεύθυνση - προς τη δικαίωση όλων όσων θυσιάστηκαν στην προσπάθεια να κερδίσουν έναν κόσμο χωρίς καταπίεση από άνθρωπο σε άνθρωπο.


Αξίζει, πράγματι, η μελέτη της επανάστασης που έλαβε χώρα κυριολεκτικά μια ανάσα μακριά από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, βασικό πυλώνα της καθεστηκυίας τάξης της εποχής. Ποιες ήταν οι συνθήκες που οδήγησαν στην ένοπλη αντίσταση και με ποιον τρόπο κατέληξε ο Φιδέλ Κάστρο να φτάνει πανηγυρικά ως νικητής στην Αβάνα μια Πρωτοχρονιά 61 χρόνια πριν;



Η δικτατορία του Μπατίστα


Οι δεκαετίες μετά την επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στην Κούβα το 1898 και την ανεξαρτησία της το 1902, χαρακτηρίζονταν από πολιτική και οικονομική αστάθεια. Ο Φουλχένσιο Μπατίστα, πρώην στρατιωτικός που υπηρέτησε ως εκλεγμένος πρόεδρος της Κούβας από το 1940 έως το 1944 και είχε συμμετάσχει ως λοχίας στο πραξικόπημα που έλαβε χώρα το 1933, γνωστό κι ως «Πραξικόπημα των Λοχιών», ανέβηκε στην εξουσία το 1952 έπειτα από νέο πραξικόπημα. Αν και η πρώτη του θητεία χαρακτηρίστηκε από προοδευτικότητα - νέοι εργασιακοί νόμοι παραδείγματος χάρη -, στην δεύτερη θητεία του (1952-1959), το Κουβανέζικο καθεστώς συντηρητικοποιήθηκε μέσω της πολιτικής ιδιωτικοποιήσεων και της έντονης δραστηριότητας Αμερικανικών, κατά βάση, πολυεθνικών εταιριών, και της προσπάθειας του να προσελκύσει το ενδιαφέρον της ντόπιας και Αμερικανικής αστικής τάξης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την κατάσταση που επικράτησε στην Αβάνα, πρωτεύουσα της Κούβας την δεκαετία του 1950, όπου το έγκλημα κι ο τζόγος έγιναν σήμα κατατεθέν της πόλης. Αρκετοί ιστορικοί υπογραμμίζουν και τους ισχυρούς δεσμούς του Κουβανού δικτάτορα με την εγχώρια και Αμερικανική μαφία, ο οποία λυμαινόταν την ζωή στην Αβάνα. Αξίζει να σημειωθεί πως οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αμέσως αναγνώρισαν το νέο καθεστώς της Κούβας μετά το πραξικόπημα του 1952.



Ο ένοπλος αγώνας του 1953 - 1958


Ιστορικά, η Κουβανέζικη επανάσταση ξεκίνησε το 1953 στις 26 Ιουλίου, όταν ομάδα ανταρτών με επικεφαλής τον Φιδέλ Κάστρο (Fidel Castro) επιτέθηκε στο στρατόπεδο Μοντάδα. Το καθεστώς Μπατίστα καταδίκασε τον Κάστρο σε 15 χρόνια φυλάκιση, όμως το 1955 αμνηστεύτηκε στις Η.Π.Α. όπου και προσπάθησε να μυήσει στην επανάσταση εξόριστους Κουβανέζους. Όταν το αντιλήφθηκε αυτό το Αμερικανικό κράτος, ο Κάστρο διέφυγε στο Μεξικό, όπου και γνωρίστηκε με τον Αργεντινό μαρξιστή Ερνέστο Γκεβάρα, γνωστό μετέπειτα και ως «Τσε».


Ο ένοπλος αγώνας, που διήρκησε 5 χρόνια, αποτελείτο από το κίνημα της 26ης Ιουλίου και το Directorio Revolucionario Estudiantil, μία ομάδα φοιτητών που αντιτίθετο στις νεοφιλελεύθερες και βαθιά αντιλαϊκές πολιτικές του Μπατίστα.


Στις 25 Νοεμβρίου του 1956, 82 επαναστάτες επιβαίνοντες το πλοίο Γκράνμα, αποβιβάστηκαν στην Κούβα, όπου ο καθεστωτικός στρατός του αντιμετώπισε. Επέζησαν μόλις 20 αντάρτες, μεταξύ αυτών ο Φιδέλ και ο Ραούλ Κάστρο, αδελφός του, κι ο Γκεβάρα. Τα επόμενα έτη, οι συγκρούσεις στην Σιέρα Μαέστρα με τις δυνάμεις του Μπατίστα συνεχίστηκαν. Η τεχνογνωσία και ο εξοπλισμός που δέχονταν οι κρατικές δυνάμεις από τις Η.Π.Α. καθιστούσαν τον αντιδικτατορικό αγώνα δύσκολο, ωστόσο το επαναστατικό κίνημα είχε εδραιωθεί στον Κουβανέζικο νότο και ιδιαίτερα στην ύπαιθρο.


Η σημαντικότερη σύγκρουση του επαναστατικού αγώνα ήταν η μάχη της Σάντα Κλάρα, όπου 300 αντάρτες υπό τις οδηγίες του Γκεβάρα αντιμετώπισαν τον στρατό του Μπατίστα. Η μάχη έληξε στις 29 Δεκεμβρίου 1958, και εντός 12 ωρών από την κατάληψη της πόλης, ο Φουλχένσιο Μπατίστα είχε μεταβεί στην Δομινικανή Δημοκρατία. Για τους επαναστάτες, ο δρόμος προς την Αβάνα ήταν ελεύθερος, κι έτσι στις 2 Ιανουαρίου του 1959 ο στρατός του Κάστρο και του Σιενφουέγος μπήκαν στην πρωτεύουσα της Κούβας, χωρίς να συναντήσουν αντίσταση.


Ο ρόλος των γυναικών κατά τη διάρκεια του αγώνα


Στον επαναστατικό αγώνα των Κουβανέζων ενάντια στην ντόπια και ξένη αστική τάξη και την εγχώρια Κουβανέζικη ολιγαρχία του Μπατίστα, σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι γυναίκες. Όπως δηλώνει η αντάρτισσα Τέτε Πουέμπλα:


«Οι γυναίκες στην Κούβα ήταν πάντα στην πρώτη γραμμή του αγώνα. Στο Μονκάδα είχαμε την Γιέγιε και την Μέλμπα. Στο Γκράνμα είχαμε την Σήλια, την Βίλμα, και πολλές άλλες συντρόφισσες. Υπήρχαν πολλές γυναίκες σύντροφοι που βασανίστηκαν και δολοφονήθηκαν. Από την αρχή υπήρχαν γυναίκες στις Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις. Αρχικά ήταν απλοί στρατιώτες, αργότερα λοχίες. Όσες από εμάς ήταν στην “Διμοιρία της Μαριάνα Γκραχάλες” ήταν οι πρώτες αξιωματικοί. Αυτές που τερμάτισαν τον πόλεμο ως αξιωματικοί, παρέμειναν στις ένοπλες δυνάμεις.»

Η Πουέμπλα, για παράδειγμα, ήταν η δεύτερη τη τάξει στην Διμοιρία της Μαριάνα Γκραχάλες, μία ένοπλη επαναστατική ομάδα που υπαγόταν στο κίνημα της 26ης Ιουλίου και αποτελείτο από γυναίκες στρατιωτικούς.


Η πορεία της επανάστασης


Μετά το τέλος της επανάστασης, το κίνημα της 26ης Ιουλίου ενώθηκε με άλλα μικρότερα σοσιαλιστικά κόμματα για να δημιουργήσουν εκ νέου το απαγορευμένο Κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας. Πράγματι, ο χαρακτήρας της επανάστασης φάνηκε από το πρώτο μισό της δεκαετίας του 1960, όταν μεγάλο κομμάτι της γης κρατικοποιήθηκε, όπως και πολλές εταιρίες. Η αριστερή πολιτική της Κουβανέζικης κυβέρνησης ενόχλησε τις γειτονικές Η.Π.Α., οδηγώντας σε κυρώσεις που έβλάψαν σε τεράστιο βαθμό την οικονομία της νήσου. Η Κούβα στράφηκε προς την Σοβιετική Ένωση, οργανώνοντας την οικονομία της στο πρότυπο των κρατών του Ανατολικού Μπλοκ. Αυτό είχε επίσης ως αποτέλεσμα την ένοπλη επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών που εντέλει κατέληξε σε οικτρή αποτυχία το 1961 στον Κόλπο των Χοίρων.


Η επανάσταση στην Κούβα υπήρξε έμπνευση για πολλά άλλα, ένοπλα και μη, κινήματα στην Λατινική Αμερική. Πιο πρόσφατο παράδειγμα, η εξέγερση των ιθαγενών της πολιτείας Τσιάπας του Μεξικού το 1994, με τους οποίους η Κουβανέζικη κυβέρνηση διατηρεί καλές σχέσεις και αλληλοϋποστηρίζονται υλικά όποτε χρειάζεται.


*Χοσέ Μαρτί, Κουβανός επαναστάτης και ποιητής, σκοτώθηκε στον αγώνα για την αποτίναξη της Ισπανικής τετρακοσιετούς κυριαρχίας στην Κούβα


Πηγές φωτογραφιών:

https://peoplesdispatch.org/

https://misiones.minrex.gob.cu/

https://cubaninsider.blogspot.com/

https://www.cpusa.org/

2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png