• ΑΡΙΣΤΟΚΛΗΣ ΛΑΓΟΣ

Για την Κική Δημουλά (1931-2020)

Της άρεσε να γράφει για πράγματα που συλλαμβάνονται την στιγμή που ζεις. Εμπνεύστηκε σε θέματα γύρω από τον άνθρωπο. Μας μίλησε για τον έρωτα, για την μοναξιά, για την προδοσία, για την απώλεια, για την μη-επικοινωνία και την μη-συνεννόηση. Ποιος, άλλωστε, δεν τα έχει βιώσει όλα αυτά;



Γεννήθηκε στην Αθήνα και το πατρικό της όνομα ήταν Βασιλική Ράδου. Έζησε μια εξωτερικά "τακτοποιημένη" ζωή. Παντρεύτηκε τον Άθω Δημουλά, πολιτικό μηχανικό και ποιητή, με τον οποίο απέκτησε δύο παιδιά και τέσσερα εγγόνια. Εργάστηκε για 25 συναπτά έτη σαν υπάλληλος στην Τράπεζα της Ελλάδος. Μέσα της, όμως, υπήρχαν πολλά "ατακτοποίητα" συναισθήματα που την ενοχλούσαν, όπως έλεγε.


Όταν σε μια δημόσια συνέντευξη την είχαν ρωτήσει γιατί γράφει ποιήματα, η Κική Δημουλά απάντησε ότι δεν κατάφερε να ζει ωραία. Θα προτιμούσε να είναι ελαφρά τραγουδίστρια, μιας και είχε και ωραία φωνή. Αντί αυτού, μπήκε στα σπίτια πολλών από εμάς με τις 17 ποιητικές συλλογές της, μας σαγήνεψε και μας παρηγόρησε. Εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της Ποίησης και εισήλθε στο πάνθεον των μεγάλων μας ποιητών.



Γιατί είναι η Ποίηση; Για να παρηγορεί;

"Η ποίηση είναι πολύ περισσότερο για να αναστατώνει. Και να μην το καταλαβαίνει. Είναι μια ανησυχία διαρκείας." Πόσες φορές έχουμε αποσιωπήσει πράγματα από τον εαυτό μας και φοβόμαστε να τα ανασκουμπώσουμε; Πόσες φορές έχουμε αισθανθεί δειλία να αναμετρηθούμε με τα ίδια μας τα αισθήματα και τις επιθυμίες;


Υπήρχε μέσα της μια άλλη ζωή, που δεν την είχε ζήσει. Όπως είχε πει:

"Πίσω από αυτά που γράφει ο ποιητής, κάτι θέλει να κρύψει. Δεν είναι ειλικρινής στην ποίησή του. Τουλάχιστον, δεν επινοεί ψεύτικους τρόπους. Εκεί έγκειται η αλήθεια".

Κάποια πράγματα στα ανθρώπινα είναι καλά κρυμμένα. Και διαφεύγουν και από εμάς τους ίδιους. Είμαστε ασταθείς. Για αυτό λέει και η Κική Δημουλά πως και οι λέξεις, ως ο απόηχος των ανθρώπων, είναι και αυτές ασταθείς. "Βασανίστηκα στο θέμα επιλογής των λέξεων." Το μεγάλο της προσόν, όπως έλεγε, ήταν ο φόβος της αποτυχίας. Την ενδιέφερε η κριτική του κοινού. Δεν την απασχολούσε όμως η μετά θάνατον της πορεία των ποιημάτων της.


Μέσα από αυτά μίλησε για τις σχέσεις. "Οι άνθρωποι είμαστε το παιχνίδι των σφοδρών ανέμων και των άγριων υδάτων." Σε αυτό το εκρηκτικά ρευστό περιβάλλον, οι σχέσεις δεν είναι τίποτα άλλο παρά μία πάλη. Μια διεκδίκηση. "Είναι ένα μπαλάκι που την μια στιγμή το έχει ο ένας και την άλλη ο άλλος. Η αγάπη δεν είναι ένα αίσθημα που συμβαίνει ταυτόχρονα και στους δύο. Και αν αυτό γίνει, τότε δεν θα διαρκέσει για πολύ... Ο έρωτας δεν θέλει χρόνο..."

"Ο έρωτας θέλει ταχύτητα. Χρόνο θέλει ο μύθος της αγάπης. Η αγάπη είναι ένα θύμα του σωματέμπορα εγωισμού μας."

H ζήλια, που από πολλούς έχει χαρακτηρισθεί ως τοξική, για την Κική Δημουλά ήταν σημαντικό κριτήριο του αισθήματος. Εκεί που εντόπιζε το πιο θεμελιακό σημείο στις σχέσεις ήταν ότι μόνον ένας γεμάτος άνθρωπος μπορεί να δώσει. Αλλιώς, "η ένωση είναι αποκόλληση". Και αυτό που θέλει να δώσει, να το κάνει με τον δικό του τρόπο, όχι με τον τρόπο του άλλου. "Δεν είναι ότι αγαπάμε με τον τρόπο μας επειδή εμπιστευόμαστε τον άλλο, εμπιστευόμαστε τον εαυτό μας."



Κοντά με τις σχέσεις, μας έγραψε και για την προδοσία, που επέρχεται όταν ο ένας προσφέρει υπερβολικά έναντι του άλλου, και έτσι έρχεται "η ανάγκη φυγής που κυριεύει κάθε σώμα". Η εσχάτη από όλες τις προδοσίες στα ανθρώπινα είναι "να σταματήσεις να αγαπάς έναν άνθρωπο που αγαπούσες, χωρίς αυτός να το αναγνωρίσει. Αυτό είναι μια δεύτερη Μήδεια". Πολλοί από εμάς θα πούμε βέβαια πως από μια προδοσία μπορεί να βγούμε πιο δυνατοί, πιο ώριμοι, πιο έτοιμοι να αντικρίσουμε με θάρρος τις προκλήσεις. Την ωριμότητα η Κική Δημουλά θα την χαρακτηρίσει ως ένα "θλιβερό κέρδος".


Το θέμα του θανάτου δεν θα μπορούσε να μην έχει αποτελέσει πεδίο αφουγκρασμού της Κικής Δημουλά, αφού είναι το κατεξοχήν συνδεόμενο με την φθαρτότητα και την ανθρώπινη ύπαρξη. Είχε πει πως "ο θάνατος είναι πράγμα ασυγχώρητο εκ μέρους της φύσης, του Θεού". Πολλοί από μας πιθανά να έχουμε σκεφτεί ότι η αθανασία θα ήταν ανιαρή, και ότι η προσωρινότητα της ύπαρξης είναι αυτό που νοηματοδοτεί την ζωή. Σε αυτό η ποιήτρια απαντούσε πως "αν ήταν να είμαστε αθάνατοι, θα είχε προβλεφθεί να μην πλήττουμε. Εδώ πλήττουμε στα λίγα χρόνια".



Προσπαθώντας να διαχειριστεί το ζήτημα του θανάτου, και συγκεκριμένα τον θάνατο των άλλων ανθρώπων, έγραψε για την ανθρώπινη απώλεια. Έλεγε πως "ο άνθρωπος είναι επιρρεπής στην λήθη. Ο άνθρωπος θέλει να ξεφορτώνεται. Εγώ δεν ήθελα να χάσω άλλο τις απώλειές μου". Αυτό σημαίνει, δηλαδή, πώς δεν επεδίωκε την ανανέωση; Αρκεί κάποιος να σκεφτεί πως όλη της την ζωή την διήγαγε στην Κυψέλη. Γιατί δεν ήθελε να ξεχάσει. Μιλώντας για την ανανέωση, είχε πει ότι

"ανανέωση είναι να κάνω το ίδιο πράγμα, με τον ίδιο τρόπο και το μόνο που διαφοροποιείται να είναι η αγωνία για το αν πήρα τον ίδιο δρόμο."

Η ποίηση της Κικής Δημουλά μπορεί από κάποιους να χαρακτηρισθεί απαισιόδοξη και από άλλους ανακουφιστική. Η πίστη στην ελπίδα είναι σίγουρα για όλους μας, όμως, μια επιλογή λυτρωτική. "Το μυαλό είναι ένας Θεός που πλάθει τον κόσμο από την αρχή. Αναπληρώνει, αντικαθιστά, παλεύει, διορθώνει, παρακάμπτει, και κρατάει τα αφηνιασμένα και σπασμένα ηνία της ελπίδας. Η λογική θέλει να μας υπαγορεύσει πως ελπίδα δεν υπάρχει. Υπάρχει ελπίδα. Ελπίζω... Εκείνος που κάνει την μεγαλύτερη κατανάλωση της ελπίδας είναι ο απαισιόδοξος. Δεν θα είχε τα κότσια, αλλιώς, να είναι απαισιόδοξος. Είναι υποκριτής."


Για το τέλος αφήνω το ποίημά της "Ο Πληθυντικός Αριθμός":


Από τον Σοφοκλή στην Αντιγόνη ("Ἔρως ἀνίκατε μάχαν"), μέχρι την νεότερη ποιήτριά μας Κική Δημουλά, τα θύματα του έρωτα είναι ευάλωτα. Και όταν ο έρωτας απουσιάζει, τότε έρχεται η υπαρξιακή αγωνία, ο φόβος, να καλύψει το κενό. Και ύστερα η μνήμη.



Πηγή εικόνων: Lifo.gr, Naftemporiki.gr, iTravelpoetry, Kathimerini.gr

2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png