• ΕΥΤΥΧΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Ένας μαύρος Ήλιος

Πριν λίγες μέρες, έχοντας στο μυαλό μου, μαζί με αρκετό ενθουσιασμό, την σκέψη της επικείμενης έκλειψης Ηλίου, θυμήθηκα τυχαία ένα σχετικό ποιηματάκι, που είχε χαθεί στην μνήμη μου από κάποια παλιά τάξη του δημοτικού, αλλά με την ευκαιρία, ανασύρθηκε στην επιφάνεια.


Το κοριτσάκι μου ζωγράφισε έναν μαύρο ανθρακί ήλιο

Πού και πού περιτριγυρισμένο από καμιά πορτοκαλιά ακτίνα.

Έδειξα το σχέδιο σ’ ένα γιατρό.

Κούνησε το κεφάλι του, είπε, «Καημένο, υποψιάζομαι,

Βασανίζεται από μια θλιβερή σκέψη που την κάνει να βλέπει τα πάντα μαύρα

Στην καλύτερη περίπτωση είναι ένα ελάττωμα στην όραση: πάρτε την σε έναν οφθαλμίατρο"

Έτσι είπε ο γιατρός και πέθαινα από τον φόβο.

Αλλά έπειτα κοιτάζοντας καλύτερα, κάτω από το φύλλο, είδα ότι ήταν γραμμένο,

με μικρά γραμματάκια «η έκλειψη».


Το ποίημα είναι έργο του Ιταλού συγγραφέα και δημοσιογράφου Gianni Rodari και έχει τίτλο «Ο μαύρος ήλιος» («Il sole nero»). Μερικές φορές, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο απλή – και πιο ευχάριστη – από ό,τι αντιλαμβανόμαστε με την ματιά των σοβαρών ενηλίκων. Εκτός από την σχετική φιλοσοφία του όμως, το μικρό αυτό ποιηματάκι παρουσιάζει ενδιαφέρον και από επιστημονικής άποψης. Το κοριτσάκι φαίνεται να είναι αρκετά εξοικειωμένο με το φαινόμενο της ολικής έκλειψης Ηλίου, καθώς η ζωγραφιά του καλύπτει σωστά τις βασικές λεπτομέρειες. Ποιες είναι αυτές όμως;


Μια ολική έκλειψη Ηλίου είναι ένα σχετικά σπάνιο και θεαματικό φαινόμενο. Για να συμβεί, πρέπει η Σελήνη, η Γη και ο Ήλιος να ευθυγραμμιστούν πλήρως, αλλά με την Σελήνη ενδιάμεσα. Με αυτόν τον τρόπο, η σκιά της Σελήνης πέφτει πάνω στην Γη, σκοτεινιάζοντας τον ηλιακό δίσκο. Γι’ αυτό και κατά την διάρκεια του φαινομένου, το «άστρο της ημέρας» περιέργως εμφανίζεται μαύρο. Παρόλα αυτά, το εξωτερικό τμήμα της ατμόσφαιράς του, «στέμμα», όπως αποκαλείται, παραμένει ορατό. Το ηλιακό στέμμα, ασφαλώς, υπάρχει πάντοτε, όμως σε κανονικές συνθήκες δεν είναι ορατό λόγω της μεγάλης φωτεινότητας του ηλιακού δίσκου. Σε μια ολική έκλειψη όμως, μας δείχνει ανεμπόδιστο το μεγαλείο του, αυτές τις αραιές πορτοκαλί ακτίνες που φαντάστηκε το κοριτσάκι. Το στέμμα, από μόνο του, είναι αρκετά λαμπερό ώστε να προκαλέσει μόνιμα προβλήματα όρασης σε όποιον το παρατηρήσει χωρίς ειδικές προφυλάξεις. Παρά την πλήρη κάλυψη του ηλιακού δίσκου, η παρατήρηση του με γυμνό μάτι είναι εξαιρετικά επικίνδυνη.


Η ολική έκλειψη της 11ης Αυγούστου 1999 όπως παρατηρήθηκε από την βόρεια Γαλλία. Διακρίνεται, με μεγάλη ευκρίνεια, το στέμμα (Πηγή: en.wikipedia.org).


Πολλές φορές η ολική έκλειψη Ηλίου συνδυάζεται με τρομερές καταστροφές, ως ανεξήγητο φυσικό γεγονός που οδηγεί τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν την αδυναμία τους σε σύγκριση με την φύση. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για ένα εντελώς ακίνδυνο φαινόμενο. Η σπανιότητα του (συμβαίνει περίπου κάθε δεκαοχτώ μήνες) είναι αυτή που δημιουργεί, μερικές φορές, ένα σχετικό μυστήριο γύρω του. Και παράλληλα, τα φυσικά επακόλουθά του μπορούν να φοβίσουν εύκολα κάποιον, αν παρουσιαστούν με την γνωστή υπερβολή των περισσότερων μέσων ενημέρωσης. Πράγματι, στην φάση της ολικής κάλυψης του ηλιακού δίσκου, η θερμοκρασία της ατμόσφαιρας μπορεί να κατέβει απότομα ως και 3 βαθμούς Κελσίου, ενώ το σκοτείνιασμα του ουρανού είναι άμεσο. Παράλληλα, η πτώση της θερμοκρασίας συνήθως προκαλεί και μια μικρή αλλά αισθητή αύξηση της ισχύος του ανέμου και της υγρασίας. Πολλά ζώα, ιδιαιτέρως πτηνά, θορυβημένα από την αλλαγή επιστρέφουν στις φωλιές τους. Η φύση φαίνεται να παγώνει, να προετοιμάζεται για κάτι μοιραίο. Ωστόσο, μόλις λίγα λεπτά μετά, όταν η μικρή Σελήνη φεύγει επιτέλους από μπροστά από τον Ήλιο, τα πάντα επιστρέφουν στον αρχικό τους ρυθμό. Είναι, ενδεχομένως, συναρπαστικό για οποιονδήποτε να φαντάζεται τους οιωνούς μιας βιβλικής καταστροφής. Το σίγουρο, όμως, είναι ότι ένα περιοδικό φυσικό φαινόμενο δεν έχει αληθινή σύνδεση με τόσο σημαντικά γεγονότα.


Σχηματική αναπαράσταση μιας ολικής έκλειψης (τα μεγέθη και οι αποστάσεις των σωμάτων δεν είναι υπό κλίμακα). Η σκούρα μαύρη περιοχή είναι η σκιά της Σελήνης, και στα σημεία που ακουμπάει την Γη παρατηρούμε ολική έκλειψη Ηλίου. Η γκρίζα περιοχή ονομάζεται παρασκιά, και όπου "τέμνει" την επιφάνεια της Γης, παρατηρούμε μερική έκλειψη (Πηγή: www.businessinsider.com).


Η «επικείμενη» έκλειψη Ηλίου που αναφέρθηκε στην αρχή του άρθρου ήταν η χθεσινή έκλειψη (21 Ιουνίου 2020), η οποία όμως παρατηρήθηκε μόνο ως μερική από την Ελλάδα. Η επόμενη ολική έκλειψη Ηλίου θα παρατηρηθεί στις 14 Δεκεμβρίου 2020, ορατή ως ολική μόνο από τμήμα της Χιλής, της Αργεντινής, του νότιου Ειρηνικού και του νότιου Ατλαντικού. Ολική έκλειψη από την Ελλάδα θα παρατηρηθεί ξανά στις 21 Απριλίου 2088.


Την στιγμή που ο δίσκος της Σελήνης διέρχεται πλήρως μπροστά από τον Ήλιο, αλλά και όταν ετοιμάζεται να φύγει από μπροστά του, το ηλιακό φως αφήνει μια πιο έντονη αναλαμπή που διαρκεί περίπου ένα δευτερόλεπτο. Το φαινόμενο ονομάζεται "διαμαντένιο δαχτυλίδι" (diamond ring), λόγω του σχήματος του (Πηγή: www.nasa.gov).


Είτε ως προάγγελος συμφορών, είτε ως σαγήνη για τους «τολμηρούς», σε κάθε περίπτωση, η εξαφάνιση του Ήλιου πάντοτε οξύνει την περιέργεια και το ενδιαφέρον του κόσμου. Πώς όχι, άλλωστε; Οι ηλιακές εκλείψεις είναι θεαματικά φυσικά φαινόμενα, αρκετά συχνά ώστε να έχουμε την ευκαιρία να τα παρατηρούμε, αλλά αρκετά σπάνια ώστε να αντιλαμβανόμαστε και να θαυμάζουμε την ομορφιά τους.


2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png