• GUEST WRITER

Δύο αλλεπάλληλες Κρίσεις: Παρακαταθήκη και Ευκαιρία για τη νέα γενιά

του Οδυσσέα Χατζηπαναγιώτου*


Η Ανάσταση του 2020 ήταν αδιαμφισβήτητα ιδιαίτερη, επιτομή των πρωτόγνωρων συνθηκών που βιώνουμε τούτες τις μέρες. Απαλλαγμένο από ιδεολογική και θεολογική φόρτιση, αυτό καθαυτό το λυτρωτικό μήνυμα της πάταξης του θανάτου και κατίσχυσης της ζωής συνιστά ωδή στην πρόσφατη ανάπλαση της ιδιοσυγκρασίας και νοοτροπίας μας με κέντρο τον άνθρωπο. Αλλαγή στην αντίληψη, στην κοινωνική συμπεριφορά και στον τρόπο διαβίωσης, η οποία κατέστη αναγκαία για την επιτυχή διεκπεραίωση του πλάνου αντιμετώπισης της κρίσης του SARS-CoV-2.

Πηγή εικόνας: www.theguardian.com

Κομψοτέχνημα της τύχης ή ντετερμινιστικό επακόλουθο, η, κατά τα φαινόμενα, ύφεση της πρώτης φάσης της υγειονομικής κρίσης συμβαδίζει στον άξονα του χρόνου με την Ανάσταση, την κατ’ εξοχήν εξύμνηση του «ζην». Η χώρα μας κλήθηκε να διαχειριστεί την κρίση του κορωνοϊού έχοντας οριακά γευτεί τις πρώτες ακτίνες ελπίδας στα τέλη μιας δαιδαλώδους και επίπονης πορείας, η οποία έγδυσε την οικονομία, βύθισε την κοινωνία και κατακερμάτισε το ατομικό και συλλογικό ηθικό.

Δύο διαδοχικές κρίσεις με εξίσου δηλητηριώδες δήγμα για την οικονομική πραγματικότητα και τον ανθρώπινο ψυχισμό σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά ταυτοχρόνως με θεμελιώδεις διαφορές, τόσο οντολογικές όσο και ως προς την κοινωνική τους επίδραση.

Η πρότερη οικονομική κρίση δύναται κάλλιστα να ερμηνευθεί οντολογικά ως νέμεσις, μια συνθλιπτική τιμωρία για τις πάσης φύσεως ατασθαλίες του παρελθόντος, την οποία γιγάντωσε η απουσία πολιτικής βούλησης και ζώστηκε στις πλάτες του ο ελληνικός λαός. Εκ διαμέτρου αντίθετα, στην ύστερη υγειονομική κρίση του 2020, όπως σε κάθε πανδημία, δεν μπορεί να αποδοθεί η γένεση του προβλήματος σε κάποιον υπεύθυνο. Η δυνατότητα απονομής ευθυνών για την εκάστοτε αρά που μας πλήττει ανακατευθύνει τον φόβο και τον πόνο, συναισθήματα που ειδάλλως εσωτερικεύονται και διογκώνονται περαιτέρω. Μια τέτοια δυνατότητα στη δεδομένη κατάσταση προσιδιάζει σε χίμαιρα. Ωστόσο δεν περισσεύει ο χρόνος για να αναλογιστούμε πώς πέσαμε, καθώς επείγει η εύρεση του τρόπου που θα μας σηκώσει και πάλι στα πόδια μας.


Πράγματι, στη σημερινή κατάσταση καταπραϋντικά έδρασε η πολιτική πρωτοβουλία, η οποία ορθώς στηρίχθηκε περισσότερο σε μια ανθρωποκεντρική κοσμοθεωρία, παρά σε κάποια πολιτική–οικονομική θεώρηση. Η επιστημονικά και ιατρικά έγκυρη αντιμετώπιση, η οποία προτιμήθηκε, περιλαμβάνει τη διαρκή επανεκτίμηση των δεδομένων και αναλόγως την αναδιάρθρωση της υφιστάμενης στρατηγικής. Φυσικά δεν είναι πανάκεια· σφάλματα υφίστανται και χρόνιες παθολογίες του συστήματος καταυγάζονται, όμως η κριτική επ’ αυτών επαφίεται στο μέλλον και την αποτιμητική του δυναμική, και όχι στο παρόν.


Ως προς την επίδρασή τους στην κοινωνία, οι δύο κρίσεις, οικονομική και υγειονομική, δοκίμασαν τις αντοχές, λύγισαν το ανάστημα, ταρακούνησαν την καθημερινότητά μας και μας ώθησαν σε αναθεώρηση έξεων και προτεραιοτήτων. Η μεν πρώτη με τρόπο μακροχρόνιο και εξουθενωτικό εγκαθίδρυσε στην ψυχή ένα φόβο υλικό, πραγματιστικό, απειλώντας τόσο την ευημερία, όσο και την επιβίωση. Η δε δεύτερη, αυτή των ημερών μας, συστήθηκε με βία και μια δυσβάσταχτη απολυτότητα, θεμελιωδώς αντικρουόμενη με την εξωστρεφή ιδιοσυγκρασία του Έλληνα. Πέραν των δεδομένων, μα απρόβλεπτων, οικονομικών συνεπειών της, η υγειονομική κρίση φέρει στο προσκήνιο ζητήματα πρωτίστως επιβίωσης, αλλά και υπεύθυνης κοινωνικής συμβίωσης και αλληλεπίδρασης ατόμου–κοινωνίας. Γεννά υπαρξιακά ερωτήματα, αμφισβητώντας ακόμη και την ψευδεπίγραφη επικυριαρχία μας στη φύση.


Από τη μία, στον οικονομικό κυκεώνα προτάσσεται η ατομική –δαρβινική– επιβίωση, με τη στυγνότητα, τη δυσπιστία και την καχυποψία που αυτή συνεπάγεται. Σε τούτη την πραγματικότητα ο άνθρωπος, φύσει κοινωνικό ον, κατέφυγε, ανεξαρτήτως ιδεολογικών αγκυλώσεων, στην αξία των οικογενειακών και φιλικών δεσμών και στην αγάπη για το «ευ ζην»: υποστηρικτικός μηχανισμός αδιατίμητος, συνεπώς αναφαίρετος και ακατάσχετος. Μηχανισμός που αποδεικνύεται τρωτός, όμως, στην υγειονομική κρίση που βιώνουμε. Ανέκοψε τη φυσική μας ροπή προς την κοινωνικότητα, μας περιόρισε ασφυκτικά, μας κλείδωσε ερμητικά. Συγχρόνως, όμως, φωταγώγησε την κυρίαρχη σημασία της ατομικής ευθύνης σε ένα λειτουργικό κοινωνικό σύνολο, χάρισε πρακτικά στον καθένα μας την ευκαιρία να αναγάγει σε πρώτιστη αξία το συλλογικό έναντι του ατομικού, έφερε στο προσκήνιο συχνά «αόρατες» ευπαθείς ομάδες, στις οποίες, άλλωστε, μια μέρα θα ανήκουμε όλοι.


Δύο κρίσεις· μια δεκαετία καταστροφική για την ελληνική εικόνα και αξιοπιστία παγκοσμίως, τη διαδέχθηκαν ολίγοι μήνες που εξωράισαν το διεθνές μας πρόσωπο, μα κυρίως αναζωπύρωσαν την πίστη μας στη συλλογική μας δυναμική ως κοινότητας, ως λαού, ως έθνους.


Δύο κρίσεις με κοινό παρονομαστή τη διαρκώς επιτεινόμενη δυσφορία προς την Ευρώπη, η οποία διαφαίνεται ανήμπορη να διαχειριστεί διεθνικές κρίσεις, λειτουργώντας κατά κόρον ως προπέτασμα εξυπηρέτησης μονομερών σκοπιμοτήτων. Το κοινό ευρωπαϊκό μέλλον μοιάζει αβέβαιο και οι δραστικές αλλαγές επιβεβλημένες.


Δύο κρίσεις αλλεπάλληλες, οι οποίες θρυμμάτισαν κάθε έννοια σταθερότητας και βεβαιότητας. Νοηματοδότησαν όμως εκ νέου καθημερινές, συνήθεις πρακτικές, συχνά απαρατήρητες στην ταχύρρυθμη πραγματικότητα του 2020 και εξήρτυσαν με δημιουργική αμφισβήτηση και συνετή δημιουργικότητα μια ολόκληρη γενιά. Μια γενιά νέων που σμιλεύτηκε και ζυμώθηκε σε αντίξοες συνθήκες, πρωτόγνωρες, οι οποίες χάραξαν ανεξίτηλα τα προπαρασκευαστικά και πρώτα παραγωγικά τους χρόνια.


Μια γενιά με παρακαταθήκη το συλλογικό τραύμα δύο κρίσεων, μα και την ευκαιρία να διεκδικήσει ρεαλιστικές αλλαγές και διαφάνεια, αξιολογώντας πολιτικές, επαναξιολογώντας προτεραιότητες. Να πορευτεί, χωρίς δεδομένα αλλά με κεκτημένα, στο βραχυπρόθεσμα δυσοίωνο μέλλον με μακροπρόθεσμη, συγκρατημένη αισιοδοξία. Με ελπίδα για πολιτική, οικονομική, πολιτιστική και κοινωνική ανάταση, ανανέωση, αναγέννηση: Ανάσταση.


Οδυσσέας Χατζηπαναγιώτου είναι φοιτητής Ιατρικής στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών με παράλληλες σπουδές Φιλοσοφίας στο Αμερικάνικο Κολλέγιο Ελλάδος (ACG).

2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png